برنج غذای رسمی‌ و اصلی ۷۵ درصد مردم جهان را تشکیل داده است و به همین سبب آشنایی با ویژگی‌های برنج مرغوب اهمیت بالایی پیدا می‌کند. برنج محبوب‌ترین غله‌ی کشت شده در مزارع دنیا است و در بین برنج‌های کشت شده در جهان، برنج ایران جزو مرغوب‌ترین و باکیفیت‌ترین برنج‌های حال حاضر دنیا است. برنج دارای طیف گسترده‌ای از گونه‌ها است و در بیش از ۱۵۰ گونه در جهان کشت می‌شود.

پارامترهای گوناگونی برای تعیین سطح کیفیت برنج توسط کارشناسان این حوزه تعیین شده‌اند که با توجه به همین پارامترها برنج ایرانی در صدر برترین برنج‌های جهان قرار می‌گیرد. یک‌دست بودن ، عطر ، ویژگی‌های فیزیکی همانند رنگ، سختی، اندازه‌ی دانه‌ها، ارزش تغذیه‌ای و محل کشت و نوع آبیاری از مهمترین پارامترهای تعیین کیفیت است. عطر برنج ایرانی از مشهورترین عطرهای برنج در جهان است و این یکی از دلایل محبوبیت برنج ایرانی است.

یکی از ویژگی‌های برنج اعلاء عدم حالت شفاف و شیشه‌ای در دانه‌ها است که برنج‌های ایرانی فاقد این ویژگی بوده و از این لحاظ حالت استانداردی دارد. برنج‌های ایرانی برنج‌هایی یک‌دست بوده و دانه‌هایی باریک و سخت داشته و نه به صورت نیم‌دانه و نه به صورت کاملا کشیده موجود هستند. بر خلاف عموم مردم که فکر می‌کنند، برنج‌های دانه کشیده برنج‌هایی مرغوب‌تر هستند. این در حالی است که برنج‌های مرغوب باریک بوده و حالت دانه بلند و نیم دانه نداشته و برنج‌های ایرانی مرغوب دارای اندازه استاندارد هستند. از لحاظ سختی دانه مرغوب به حساب می‌آیند که حالت خام آنها به راحتی زیر دندان خرد نشده و حالت سفتی داشته باشند.

علاوه بر ویژگی‌های ظاهری برنج ویژگی‌هایی مثل ارزش غذایی مطرح شده که به مراتب مهم‌تر از ویژگی‌های ظاهری است. برنج مرغوب از نظر ارزش غذایی حاوی پروتئین و فیبر و ویتامین‌های بالایی بوده و می‌تواند مانع از سوء تغذیه در افراد شده و حتی باعث درمان سوء تغذیه شود و به همین سبب غذایی با ارزش برای کشورهای فقیر و جهان سوم است. علاوه بر این موضوع، برنج مرغوب باید فاقد موادی مانند چربی، اسیدهای چرب ترانس، سدیم و آرسنیک باشد. یکی از عواملی که سبب می‌شود برنج دارای ارزش تغذیه‌ای بالایی باشد محل کشت برنج، نحوه‌ی کشت برنج، نوع آبیاری و مهم‌تر از همه فرآوری برنج در کارخانجات صنایع غذایی است. به عنوان مثال می‌توان بیان کرد که کشت برنج‌ها در دامنه‌ی کوه‌ها و یا در مناطقی که زمین‌هایی دارد که از لحاظ منابع معدنی غنی است، به مراتب بهتر از کشت برنج در مناطق به دور از دامنه‌ی کوه‌ها است. آبیاری برنج توسط آب‌های ذخیره‌ای در پشت سدها و یا آب‌های زیر زمینی سالم به مراتب بهتر از آبیاری به آب‌های دیگر است. از آن جهت که برنج در بین غلات کشت شده توانایی بالایی در جذب عناصر سنگین چون کادمیم و آرسنیک دارد، از همین رو سالم بودن و دور بودن مناطق کشت برنج از محیط‌های صنعتی نقش مهمی‌ در سالم بودن برنج دارد.